Saga Greifanna
Frá herberginu á Húsavík til heillar þjóðar
Saga Greifanna hefst árið 1983 í herberginu hans Vidda heima hjá foreldrum hans á Garðarsbrautinni á Húsavík. Þar komu saman þrír strákar — Kristján Viðar Haraldsson, eða Viddi, Sveinbjörn Grétarsson, Bjössi, og Jón Ingi Valdimarsson — og byrjuðu að glamra saman á hljóðfæri. Viddi settist við píanóið, Jón Ingi fékk lánaðan bassa hjá frænda sínum og Bjössi, sem hafði lært klassískan gítarleik í tvo vetur, tók að sér gítarinn.
Enginn vissi þá hvað þetta ætti eftir að verða. Þetta byrjaði bara eins og svo margt gott byrjar: með vináttu, forvitni, smá vitleysu og mikilli löngun til að búa eitthvað til.
Fljótlega fékk þessi fyrsti flokkur nafnið Special Treatment. Frá upphafi sömdu strákarnir sín eigin lög og texta. Það var kannski að hluta til listræn ákvörðun — en líka einfaldlega vegna þess að kunnáttan til að spila lög eftir aðra var ekkert endilega til staðar.
Græjurnar voru heldur ekki merkilegar til að byrja með. Bjössi hringdi suður í hljóðfæraverslunina Rín og bað um svartan rafmagnsgítar með sveif og „einhvern svona rock pedala“. Magnús Eiríksson varð fyrir svörum og sendi gítar og Boss overdrive í póstkröfu — og á heiður skilinn fyrir það framlag til íslenskrar poppsögu.
Magnarar voru ekki endilega magnarar í hefðbundnum skilningi. Fyrir bassa og gítar voru notuð gömul lampaútvörp sem fundust í geymslu. Þegar litið er til baka má eiginlega furða sig á því hversu góður hljómur kom úr þessum gripum. Á þessum fyrstu mánuðum vantaði hins vegar eitt mjög mikilvægt: trommara. Viddi vissi af trommusetti uppi á háalofti á einhverjum sveitabæ í Kelduhverfi o þar var keyrt og settið keypt. Þetta var perlumunstrað hvítt trommusett og bassatromman var úttroðin af Morgunblaðinu frá árinu 1961. Ýmsir fengu að prófa settið en einhvern veginn heillaði enginn. Sennilega vegna þess að enginn þeirra hafði spilað á trommur áður.
Að lokum var samið við þungarokkshljómsveitina Lucifer, sem einnig var frá Húsavík, um að fá trommarann þeirra lánaðan. Sá hét Gunnar Hrafn Gunnarsson — Gunni — og hann passaði svo vel inn í hópinn að honum var, því miður fyrir Lucifer, aldrei skilað aftur. Þar með var kjarninn kominn.
Special Treatment spilaði á tónleikum í bíóinu á Húsavík og þar var fullt út úr dyrum. Það var ekki síst vegna þess að strákarnir áttuðu sig snemma á mikilvægi auglýsinga og athygli. Til dæmis fékk sveitin Ásdísi, mömmu Vidda, til að sauma risastórar nærbuxur — þrjá metra í þvermál — merktar SPECIAL TREATMENT, sem voru hengdar framan á bíóið. Þetta var kannski ekki hefðbundin markaðsherferð. En hún virkaði.
Árin 1984 og 1985 tók Special Treatment þátt í hljómsveitakeppnum, meðal annars í Atlavík og í Músíktilraunum Tónabæjar. Sveitin lenti í öðru sæti í Músíktilraunum 1985 og það var ljóst að eitthvað var að gerast. En breytinga var þörf ef halda átti lengra.
Greifarnir verða til
Árið 1986 var ákveðið að taka aftur þátt í Músíktilraunum — en í þetta sinn skyldi allt lagt í sölurnar. Nafnið var íslenskað. Textarnir líka. Draumar um heimsyfirráð voru settir aðeinstil hliðar og eftir miklar vangaveltur varð nafnið Greifarnir fyrir valinu. Um svipað leyti varð til lagið Útihátíð, í Ásgarði 5 þar sem amma og afi Bjössaáttu heima. Það lag átti síðar eftir að verða eitt þekktasta lag sveitarinnar og eins konar einkennislag hennar.
Strákarnir töldu líka að það gæti verið gott að fá vanan sviðsmann fremst á svið. Þá kom Felix Bergsson inn í myndina. Frændi Bjössa, Gunnar Már, benti þeim á Felix, sem hafði slegið í gegn í Rocky Horror sýningu Verzlunarskóla Íslands. Felix mætti á æfingu í gamla Víkingsheimilinu og söng „Turn Me Loose“ með Loverboy. Það er ekki á allra færi — og reyndar kannski ekki alveg hans heldur — en Greifarnir sáu strax að þarna var rétti maðurinn kominn. Felix sló til.
Vorið 1986 unnu Greifarnir Músíktilraunir Tónabæjar og þá breyttist allt. Aldrei hafði athygli fjölmiðla á keppninni verið jafn mikil. Rás 2 var ný og fersk útvarpsstöð, sjónvarpið sýndi frá úrslitunum og dagblöðin fjölluðu ítarlega um keppnina. Greifarnir fengu í kjölfarið að spila á stórum sviðum, meðal annars á Listapoppi í Laugardalshöll þar sem erlendar hljómsveitir á borð við Madness, Simply Red, Fine Young Cannibals og Lloyd Cole and the Commotions komu fram. Fyrir unga hljómsveit frá Húsavík var þetta ævintýri.
Fyrsta plata Greifanna, Blátt blóð, kom út sumarið 1986. Þar voru lögin Útihátíð, Sólskinssöngurinn, Er þér alveg sama og Ég vil fá hana strax. Öll lögin fengu mikla spilun. Á tímabili voru öll fjögur lögin inni á Topp 20 vinsældalista Rásar 2 — og Útihátíð fór á toppinn um verslunarmannahelgina.
Sumarið 1986 varð algjört Greifasumar. Hljómsveitin kom fram á Arnarhóli í tilefni af 200 ára afmæli Reykjavíkur, fyrir tugþúsundum manna og í beinni útsendingu. Á örfáum mánuðum höfðu Greifarnir farið úr æfingahúsnæði yfir í það að vera ein vinsælasta hljómsveitlandsins.
Gleðipopp, sveitaböll og stórsmellir
Næstu ár voru keyrð áfram á miklum hraða. Greifarnir spiluðu vítt og breitt um landið, á böllum, tónleikum, útihátíðum og í félagsheimilum. Sveitin varð fljótt tengd því sem síðar var kallað gleðipopp — tónlist sem var grípandi, litrík, létt í sér, full af orku og ekki síst ætluð til að sameina fólk á dansgólfinu.
Sumarið 1987 kom út platan, Sviðsmynd, með lögunum Þyrnirós, Ást, Framan við sviðið og Frystikistulagið. Það síðastnefnda vakti bæði mikla athygli og smá hneykslan, en lifði það auðveldlega af og varð eitt af þekktustu lögum sveitarinnar.
Fyrir jólin sama ár kom einnig út platan Dúbl í horn, þar sem lög eins og Viskubrunnur, Draumadrottningin, Púla, Nótt, Dóninn og Jósteinn skósmiður festu sig í sessi. Á þessum tíma var mikið spilað. Stundum nánast ótrúlega mikið. Fyrir jólin 1987 spilaði hljómsveitin til dæmis tuttugu og tvisvar sinnum á tuttugu dögum.
Um áramótin 1987–1988 hætti Felix í hljómsveitinni til að fara í leiklistarnám í Skotlandi. Það var stór breyting, enda hafði Felix verið andlit sveitarinnar á fyrstu velgengnisárunum. Ýmsir möguleikar voru ræddir og auglýst var eftir nýjum söngvara, en niðurstaðan varð sú að Greifarnir héldu áfram fjórir. Viddi tók þá við hlutverki aðalsöngvara.
Greifarnir héldu áfram, spiluðu mikið og árið 1988 varð eitt sterkasta ár sveitarinnar fram að því. Hraðlestin sló í gegn og lög eins og Frostrós urðu hluti af Greifa-arfinum. Um þetta leyti gerði sveitin einnig samstarfssamning við Vífilfell, þar sem Greifarnir og Coke tengdust saman í auglýsingum, hljómsveitarrútu og kynningu. Það þótti sumum djarft á sínum tíma — en ári síðar vildu margir gera slíkt hið sama.
Pása og endurkoma
Eftir mikla keyrslu, útgáfu, ferðalög og sveitaballalíf fór þreyta að gera vart við sig. Í kringum 1991 drógu Greifarnir sig smám saman í hlé. Það var ekki endilega dramatísk ákvörðun um að hætta að eilífu — frekar þurfti sveitin einfaldlega að anda.
Um miðjan tíunda áratuginn kviknaði neistinn aftur. Greifarnir komu fram á skemmtunum og endurkomutónleikum, meðal annars tengdum níunda áratugnum, og viðbrögðin voru skýr: fólk vildi heyra lögin aftur.
Árið 1996 kom sveitin aftur af krafti með safnplötuna Dúkka upp, þar sem bæði gamlir smellir og ný lög fengu að hljóma. Sama ár sömdu Greifarnir þjóðhátíðarlagið Sumarnótt fyrir Vestmannaeyjar, lag sem hefur síðan lifað mjög góðu lífi og er löngu orðið eitt af sígildu lögum sveitarinnar.
Þarna hófst annað blómaskeið Greifanna. Felix kom aftur inn í nokkra mánuði og árið 1997 bættist Ingólfur Sigurðsson í hópinn. Ingólfur kom inn sem fjölhæfur hljóðfæraleikari — á hljómborð, áslátt, trommur, bakraddir, söng — og varð mikilvægur hluti af hljómi og sviðsmynd sveitarinnar.
Sama ár kom út lagið Skiptir engu máli, sem varð einn af stórsmellum Greifanna á seinna tímabilinu. Platan Í ljósaskiptunum fylgdi í kjölfarið og hafði að geyma lög eins og Í engum kjól, Sé þig aldrei meir, Grannar og fleiri. Árin 1997 til 2000 voru mjög sterk ár í sögu sveitarinnar. Aðsóknin var frábær, lögin fengu mikla spilun og ný kynslóð fór að tengjast Greifunum — ekki bara sem nostalgíu, heldur sem lifandi ball og tónleika hljómsveit.
Ný öld, ný lög og áframhaldandi saga
Um aldamótin héldu Greifarnir áfram að senda frá sér ný lög. Viltu hitta mig í kvöld kkom út, þar sem Einar Ágúst Víðisson söng duett með Vidda, fékk mikla spilun. Eina nótt með þér varð vinsælt, þótt það sé eitt af fáum lögum sem Greifarnir hafa gert að sínu en er ekki frumsamið af sveitinni.
Lög eins og Nú finn ég það aftur, Betra en gott, Sannleikur og fleiri bættust við söguna 2006-2008 og árið 2009 kom út lagið Jóhannes, titillag kvikmyndarinnar Jóhannes, sem Viddi kom að gerð tónlistarinnar við. Þar sungu meðal annars Laddi og Stefán Karl Stefánsson með Greifunum og lagið naut mikilla vinsælda.
Árið 2011 fögnuðu Greifarnir 25 ára afmæli sínu með tónleikum og veglegri útgáfu sem bar nafnið Fyrstu 25 árin. Þar var safnað saman stórum hluta afSögu sveitarinnar, bæði á hljóðdiskum og mynddisk, með tónlistarmyndböndum, sjónvarpsefni og upptökum frá ýmsum tímum.
Þótt spilamennskan hafi á köflum verið stopulli en á mestu keyrsluárunum, hafa Greifarnir aldrei horfið. Sveitin hefur reglulega komið fram á dansleikjum, tónleikum og sérstökum viðburðum — og alltaf hefur eitthvað sérstakt gerst þegar þessi lög fara aftur í gang.
Árið 2023 sendu Greifarnir frá sér lagið Saman í frí, sem minnti á léttleikann, gleðina og þann sérstaka tón sem hefur fylgt sveitinni frá upphafi.
Og sagan heldur áfram. Nýtt lag, Endalaust sumar, kom út í maí 2026.
Greifarnir í dag
Greifarnir eru ekki lengur bara ungir strákar í herbergi á Húsavík.Þeir eru hljómsveit, vinahópur og hluti af íslenskri tónlistarsögu. Það sem gerir söguna líka sérstaka er að fjórir af upprunalegu meðlimum sveitarinnar — Viddi, Bjössi, Jón Ingi og Gunni — hafa verið saman í gegnum alla þessa vegferð. Það er sjaldgæft í íslenskri poppsögu að sami kjarninn haldist svo lengi saman í hljómsveit.
Á sama tíma hefur sveitin þróast og styrkst með góðu fólki sem hefur komið inn í hópinn á mismunandi tímum. Felix var mikilvægur hluti af upphafinu og Ingólfur kom sterkur inn árið 1997.
Um 2022 byrjaði Kristinn Hallur Einarsson — Kiddi — að spila með Greifunum og hefur síðan orðið nýjasti liðsmaður sveitarinnar.
Í dag lifa Greifarnir bæði í minningum fólks og á sviðinu. Lögin hafa fylgt kynslóðum í gegnum sveitaböll, útihátíðir, bíltúra, sumarkvöld, þjóðhátíðir, skóladansleiki og ótal stundir þar sem fólk hefur sungið með fullum hálsi.
Nú er nýr kafli að hefjast. Greifarnir eru enn á sviðinu, og í tilefni af 40 ára sögu hljómsveitarinnar er sveitin á leið í nýja tónleikaferð um landið undir yfirskriftinni: Síðasta sveitaballið.
Þar verður rifjuð upp stemning sem margir muna, aðrir hafa bara heyrt um — og enn aðrir fá nú loksins að upplifa. Sveitaballið. Félagsheimilin. Sumarnæturnar. Lögin sem allir kunna. Og þessi sérstaka tenging sem verður til þegar hljómsveit og salur verða eitt.
Greifarnir hafa alltaf haft eitt markmið framar öðru: að skemmta fólki — og hafa sjálfir gaman í leiðinni.
Við hlökkum til að hitta ykkur, syngja með ykkur og fagna þessu ferðalagi saman. Takk fyrir að vera með okkur í gegnum árin.
– Greifarnir
